आयडेंटिटी कॉन्फ़्लीक्ट

ऊद्या शुक्रवार ... म्हणजे तसा आजच ... पण आणखी झोपून उठून अंग धुवेस्तोवर आमचा गुरूवारच चालणार. तर म्हटलं शुक्रवार आला म्हणजे विकेंड सुरू झाला. आणि बऱ्याच दिवसात असं सवडीन सर्फ़ींग करायला नाही भेटलंय. म्हणून असा भरकटंत निघालेलो इंटरनेटवर. आणि एक मराठी ब्लॉग दिसला. आता बर्याच दिवसात काही वाचलं नव्हतं आणि त्यात परत मराठी ... जरा नोस्ताल्जीक व्हायला झालं .... जस जसा वाचत गेलो तो ते सगळं ओळखीचं वाटत होतं ... नाव गाव पत्ता चेक केला ... आणि पेटली. "तीच्या मारी ... हा तर आपलाच ब्लॉग की .... "

तारीख बघीतली ... दिड वर्षापूर्वी शेवटचं खरडलेलं .. मग म्हटलं "लेका, लिहीणं का सोडलस". पण हा काय मुर्खपणाचा प्रश्न ... मीच स्वतःला प्रश्न विचारतोय जेंव्हा मी खरतर ऊत्तर द्यायला हवं .... असो. पण म्हणून मग परत एकदा कागदावर "श्री गणेशा" करावासा वाटला.

हो ... तब्बल १८ महीन्याचा सन्यास. थोडासा जाणतेपणी, थोडासा विसरणीतला ... पण रेसेशन आणि काही अजाण चुका भोगायच्या लिहीलेलं होतं नशिबात ... म्हणून कदाचीत भरकटलेला. या १८ महिन्यात जे बघीतलंय त्याला साडेसाती शिवाय इतर काही नाव द्यायची हिम्मतच होत नाही. ही जर साडेसाती नसेल तर मग आणखी काय व्हायला पाहीजे. नोकरी, अस्थायीपणा, कौटुंबिक त्रास आणि काय हवं ते सगळॆ नको असलेले प्रकार .... सगळंच भोगून झालं. किंबहूना बर्याचदा असं वाटून गेलं की "साला आपण जगतोय ते आयुष्य आपलंच की दुसरं कुणाच". आरशातला चेहरा ऒळखीचा वाटतो नुसताच पण ओळख पटत नाही. आणि मग एकाएकी अशी एखादी रात्र लागते "आयडेंटिटी कॉन्फ़्लीक्ट" दूर करायला.

किती विषय, किती विचार मनात घर करून बसले असतील याची कल्पना न केलेलीच बरी. किती वेळा वाटलं असेल ... आज लिहावं, पण "समय से पहले और नसीब से जादा कभी किसी को नही मिलता". तश्यातला प्रकार. जमलंच नाही, सुचलंच नाही आणि झालच नाही. मेंदू कसा डीप फ़्रिजर मधे ठेवून काढल्यागत गोठून जायचा. विचारांची नळी बुच लावल्यागत जाम व्हायची आणि आतल्या आत गुदमरायला व्हायचं. विचार बोटाच्या टोकापर्यंत पोचलेच नाही कधी. मधेच कुठतरी विरघळून जायचे. आणि मग तीच भयाण पोकळी.

असॊ ... देर आये, दुरूस्त आये. प्रयत्नांती स्वतःची ओळख पटायला लागलीय आणि आयडेंटिटी कॉनफ़्लिक्टचा भस्मासुर गळून पडायला लागलाय. अजुन थोडा वेळ लागेल, बट ऍटलीस्ट द जर्नी हॅज स्टार्टेड. सो सी यू अराऊंड.

च्युत्या उपद्व्याप!

"भेन्चोद."

आता मी काही पंजाबी वगैरे नाही किंवा हा शब्द (तसं शिवी) काही माझा ठेवणीतला देखील नाही. पण खरच .... काहीतरी हासडून द्यावं वाटतंय, हे जे फ़्रस्ट्रेशन जमा झालंय ते झटकून टाकावं वाटतय, म्हणून मग सगळी समाजशिलता बाजुला सारून एकच ... "भेन्चोद".

लहानाच मोठं होईपर्यंत मास्तर मायबापांनी एकच शिकवलं, आणि मग त्या पासनं कधी दुरावता आलंच नाही... "honesty is the policy" म्हणत नोकरीची ११ वर्ष संपली. इंजिनिअरींग संपवल्यापासून जो या नोकरीत लागलोय ते आजवर इथंचय. कधी नोकरी सोडावी वाटली नाही असं नाही किंवा कंपनीवर खूप प्रेम आहे असं नाही किंवा आपल्या बापाची कंपनी आहे असंही नाही. पण का कोण जाणे, आजपर्यंत नोकरी बदलावी असं कधी वाटलंच नाही. खरं सांगायचं झालं तर आजवर मी "नोकरी" करतोय असं वाटलच नाही. मला जे वाटलं तेच करत आलोय. "बॉस काय म्हणेल" किंवा "कुणाची तरी पर्मिशन लागेल" असं कधी वाटलंच नाही. मला पटलं .. मी केलं. इ.स. २००० मधे ३००-३५० लोकांच्या बुडाखाली आग लावून कंपनीनं त्यांना हाकललं. त्या २-३ महिन्याचा काळात ऑफ़िसात प्रत्येक जण कुणाची तरी मय्यत करून आल्यासारखाच दिसायचा. पण मी ... छ्या!! त्या जॉबकटचं टेन्शन आलेलं आठवत नाही. उलंट सर्वासोबत सकाळी चहा घेताना जी उडवायचो त्यातच मजा यायची. मला असं सहज पाहून एक मॅनेजर म्हणालेला, "तुला साला अशी मजाक सुचते तरी कशी. काही वाटत नाही का?" च्यायला म्हटलं, माझी नोकरी जाणार असेल तर मी थोबाड सुजवल्यानं काय होणारंय... जायची तर ती जाईलच. आणि गेलीच तर, "जा ना भेन्चोद ... who cares. मस्त ६ महीने घरी जाईन ... ऐष करीन आणि मग बघू पुढं काय करायच ते". तो मॅनेजर चाटच पडला. पण खरच आहे ... अगदी अशीच ११ वर्ष गेली इथं.

पण आज काल जे चाललंय ते पाहून वाटतं ... इज इट वर्थ? आपण जी इतकी गांड घासतो ... जी मर मर करतो .. ती कशासाठी? कुणाला तरी काही पडलंय का ... इथं साला आग लागलीय, कस्टमर रोज कोकलतो, रडतो, पडतो ... धमक्या देतो ... पण साला कुणाच्या बापाला काही फ़िकीर नाही. पण मग मलाच का अशी खुजली. मी का नाही ९-५ करत? मी का नाही टिंग्या मारत? मला का नाही जमत ते? की सगळे मित्र म्हणतात तसं मलाच किडा आहे? सकाळी ७ ते रात्री २-३ पर्यंत स्वत:ची जाळून घ्यायला मी काय हनुमान आहे? मला काय मिळतं यातनं ... मानसिक समाधान म्हणाल तर जे करतो त्यात सक्सेसच नसेल तर ते तरी कसं मिळणार .... पगार ... मोजकाच. उलट साला ज्यांनी काहीतरी करायला पाहीजे ते सुस्त. मग मला कुठला एवढा शौक!

किती वेळा विचार केला. पण उत्तर काही मिळत नाही. सगळं कळतं ... पण वळत मात्र काहीच नाही. म्हणतात ना ... रक्तात उतरलं की मग उतरून टाकण अवघड असतं. आणि मग थकलं की वाटत रहातं ... "is honesty really a good policy?". असं डिक्लेअर करून टाकावं म्हटलं तर मन तेही मानत नाही. आणि मग उगाच अधांतरी लटकल्यासारखं वाटतं .... विचार करून डोक्याचा किस होतो ... आणि तेवढ्यात फोन वाजतो. उचला महाराज ... उचला तो फोन ... आणि पाठवा आगीचा बंब.

साला ... आपणच चुत्या ... मग भोगा! शौक भारी ना .. मग विझवा आगी आणि घ्या जाळून बुडं!!!

आपल्यालाही असंच काहीतरी हवंय

आता मी सहा महीन्यापेक्षा जास्ती काळ कुठं होतो, त्याबद्दल नंतर कधीतरी. पण आज एक एकदम महत्वाचा मुद्दा हाती लागला, म्हणून म्हटलं आणखी वेळ न दवडता पटकन तुम्हा लोकांसोबत शेअर करावा.

http://www.cnn.com/video/#/video/bestoftv/2008/05/15/ldt.freshman.mayor.cnn

आयला, आपल्याला पण असंच काहीतरी पाहीजे. १९ वर्षाचा मेयर म्हणजे साला भन्नाटच. आपल्याला पण असाच एक तरूण आणि जबाबदार प्रधानमंत्री पाहीजे. पुष्कळ झाले साली चोखत बसणारे संत्री आणि खुऱ्च्या गरम करणारे मंत्री. कंटाळलो त्या त्यांच्या अश्वासनांना!

आता असा यंग म्हणजे MNS सारखा रिकामा विचार नको! कोणीतरी करणारा पाहीजे... कधी कधी तर वाटतं साला आपणच निवडणूक लढावी ... पण यू नो, शेवटी पोकळ विचार आणि ऍक्शन मधे फ़रक असतोच.

असो. लिहीतो सविस्तर नंतर एखाद्या चांगल्या विषयावर. ६ महिन्यानंतर एवढ सध्यातरी पुरे. उगाच अपचन व्हायचं.

बट येस, आय विल बी बॅक इन अनादर २ विक्स!

व्हाट अ वूमन वान्ट?

असं लिहायसारखं काही नाही. पण म्हटलं उगाच काहितरी भरकटत खरडण्यापेक्षा एखादा सांगण्यासारखा आठवणीचा प्रसंग निवडावा. आणि मग "अ" आठवणीचा तसा "अ" अथर्वचा. म्हणून म्हटलं त्याचाच एक गोड प्रसंग लिहावा. अगदी थोडक्यात.

आता "What a Woman Want?" या प्रश्नावर प्रत्येकाची आपापली मतं तयार झाली असतील ... आणि बऱ्याच जणाची (म्हणजे जवळपास सर्वांची) मतं अगदी एकसारखी असतील. आरे जो प्रश्न आजवर प्रत्येक पुरूषाला छळंत आलाय त्या विषयाला हात घालायचा म्हणजे अगदी तरण्या नागाच्या फ़ण्यावर हात ठेवल्यासारखं आहे. पण अगदी प्रामाणीकपणे सांगतो ... माझ्या ढोपरात नाही तेवढा दम ... लग्न केलं हेच खूप झालं .. त्या नंतर "बोलणे" हा प्रकार काय असतो हे ठावूकच नाही आणि तोंडाचा उपयोग फ़क्त (दिलं ते) खाण्यासाठी असतो एवढच ठावूक. (आणि म्हणूनच की काय मला ही ब्लॉगायची सवय लागली ... उगीच मनाचा आपला दुधाची तहान ताकावर भागवायचा कयास)

हिवाळा म्हटलं की एका जागी बसून बुडं गरम करण्या पलिकडं काही काम नसतं. आजुबाजुची टवाळ टाळकी जमा करायची आणि रात्री जागून काढायच्या. एखादा पिक्चर (संवेदच्या भाषेत भंपी), किंवा पत्ते, किंवा अशाच रंगतदार गप्पा .... आणि मग सगळ्या शादीशुदा लोकांच्या रंगतदार गप्पा त्या कशावर असणार ... बरोबर ओळखलंत "बायको" .. अगदी म्हणजे आमच्या सगळ्यां बायकांचा देखील (प्रत्येकी एक बायको ... उगीच "आमच्या सगळ्या बायका" या वरनं गैरसमज नको व्हायला. इथं काही "समज"लं तर ताप होतो ... "गैरसमज"लं तर वाटच लागायची).

तर मागल्या शुक्रवारी असेच आम्ही काथ्या कुटत बसलेलो ... आणि हळूहळू विषय घसरला "पोरींना काय आवडतं". हो घसरलाच ... कारण स्वत: होवून तर एखादा लग्न झालेला नवरा प्राणी अश्या "जीवघेणा" विषयाला हात घालणार नाही. आता विषय सुरू झाला म्हणजे पुढे काय चालू असेल ते काही मी इथं सविस्तर लिहायची गरज नाही. सर्वांना ठावूक असेलच ... आणि ज्यांना ठावूक नसेल त्यांच्यासाठी २ पर्याय ... एक तर गुगल करा .. नाहीतर लग्न करा. शेवटी अनुभव हा सगळ्यात मोठा गुरू, अगदी गुगलपेक्षाही. तेंव्हा पर्याय २ योग्य .... "योग्य?" .. हंsssss

तेवढ्यात ... बाजुला बसून काहितरी खटाटोप करणाऱ्या माझ्या अमेरिकन (इथं "अमेरिकन" हा उल्लेख त्याच्या नागरिकत्वाबद्दल नाही ....तर त्याच्या विचारसरणी बद्दल) पोरानं मधेच उडी टाकली ... आणि अगदी कॉन्फ़िडॆंटली सांगीतलं ... "I know ... they like dogs."

झालं ... अगदी आणिबाणी लागावी अशा स्तराला पोचलेलं आमचं डिस्कशन विनोदयात्रेत जावून पोचलं. बट ही इज सो राईट ... "they like dogs"

**************************************

प्रामाणिक खुलासा: या पोस्टमागे स्त्रीवर्गाला किंवा कुत्रा या स्वजातीयाला दुखावण्याचा यत्किंचीतही उद्देश नाहीये. तेंव्हा उगाच "गैरसमज" करून घेवू नयेत. स्त्रीवर्ग आणि कुत्रा या दोन्हीबद्दल मला अमाप आदर आहे, माझं स्वतःवर अफ़ाट प्रेम आहे आणि जगण्याची इच्छा आणखी शाबूत आहे. तेंव्हा नेहमीच्या सवयीनुसार (स्त्रीवर्गाने) हा पोस्ट पर्सनली घेवून गैरसमजाला बळी जावून (माझा) बळी पाडू नये.

Frank-ly स्पिकींग

Frank .. एक टिपीकल आयटम. Every Body Loves Raymond (EBLR) मधल्या Ray चा बाप. पण हा माणूस 'जे बोलतो, जेंव्हा बोलतो आणि ज्या पद्धतीनं बोलतो' ... ते ऐकून तर सोडा, नुसतं बघुनच हसू येतं ... at times इतकं .... की हसू की रडू तेही कळंत नाही. आणि म्हणून this is one of the reasons why EBLR is one of my very favorite shows.

"Cut the Crap" ... एक नेहमीचा response... कुठल्याशा प्रश्नाला उत्तर द्यायचं नसेल तर हे वाक्य फ़ेकून मोकळा. "Crap" हा त्याचा आवडता शब्द. चार अक्षरी F शब्द ज्या सर्रासपणे वापरला जातो तसा हा त्याच्यासाठी ... "Crap"

"Dad, I want to spend time with Kids. It is important and good ... and ... ", Ray
"Cut the crap.", Frank

"Frank, dont you think you have never encouraged Ray, or Robert for that matter, to do what he or they always wanted to do", Deb
"Cut the crap ... "

"Do you ever cared for my love and care for you Frank ... in all these 45 years of our marriage ...", Murry
"Cut the crap .. where is my lunch"

"Dad, I am a sargent, not a police man", Robert
"Cut the crap ... and GIVE ME THE REMOTE"

"Dad, you really did not want me to take piano lessons, did you? That is why you always made me play T-ball, isn't it?", Ray
"For the sake of the holy god .." ... wait ... गॉड म्हणॆल तो frank कसला .. हंsss "for the sake of holy crap ... what kind of question is that?" ..

holy crap? now what is that ... पण शेवटी तो Frank ... holy crap नाहीतर आणखी काय म्हणेल.

आणि हो "I was in Korea" this is another catch phrase .. catch phrase म्हणजे जेंव्हा जेंव्हा frank हा प्राणी अडचणीत सापडतो आणि इतराची अडचण ही त्याच्या त्यावेळच्या गरजेपेक्षा (म्हणजे ब्रेड किंवा रिमोट किंवा टिव्ही आणि असंच काही तरी चिल्लर) मोठी ठरायला लागते, तेंव्हा त्याचं एकच दुःख्ख ... एक instanteneous "I was in Korea" .... Well he was. अमेरिकन आर्मीमधे असताना तो कधीतरी कोरीयात युद्धावर होता. आणि ते दुःख्ख आणि तो त्रास जगातल्या कुठल्याही त्रासापेक्षा नेहमीच सरस असा त्याचा भ्रम ... किंवा विश्वास म्हणा! आणि मग तुमची फ़ालतू कारणं गुंडाळून सुरळी करा आणि घाला ... मला माझी "गरज" पुर्ण करून द्या ... व्हा बाजुला ... झालं!

*********

असे कितीतरी Frank आपण नेहमी पहातो. मी पाहिलेत. आपलं एखादं दुःख्ख अशी ढाल करून जगणारे, अशा कारणाची ढाल पुढे करून एक sympathy wall तयार करून स्वतःला कुरवाळणारे Frank, आपल्या कुटूंबावर प्रेम करून देखील अगदी अनोळखीपणे वागणारे Frank, आपल्या प्रत्येक कृत्यावर इतरांना हसवणारे आणि कितीही वेडगळ किंवा विक्षीप्त वागताना इतरांबद्दल मनात अपार प्रेम जपणारे Frank ...प्रत्येक वेळी एका नव्या पोषाखात .. पण प्रत्येकवेळी तेवढ्याच ओळखीचे आणि आवडीचे.

तुम्हाला भेटलेत का कोणी असे?

रामण्णाचं पुण्य!!!

"आरं ए गनप्या. ते कोंबडं पळालं बघ. धर तेला. सांच्यासाठी धाडलंय परश्यानं. गेलं पळून तर रातच्याला परेशानी हुईल ... पळ पळ बिगी." सकाळी सकाळी बिडी शिलगावत रामाण्णानं हाक दिली. आज कामावर जायचं नसल्यानं सगळंच कसं निवांत चालू होतं. उठू उठू म्हणंत चांगलंच उजाडलं होतं. पण रामाण्णाला मात्र उठवत नव्हतं. रात्रभर शांतेन झोपू दिलं नव्हतं. ती गेल्यापासनं नाहीतरी तो जरा थंडावलाच होता.

रामाण्णा म्हणजे गावातला हरकाम्या माणूस. शांत बसणं हे त्याच्या खाक्यात नव्हतंच. बापदादांकडून वडिलोपार्जीत आल्या सारखा हा गुण त्यानं चांगलाच जोपासला होता. वेळ मिळाला की काहीबाही करत रहायचं हेच त्याला ठावूक. दिवसभर दामाजीच्या शेतात राबून घरी परतलं की शांतीच्या हातचं गरम गरम खायचं आणि मग चावडीवरच्या टवाळ मंडळीला नमस्कार टाकून कसल्या ना कसल्या उद्योगाला लागायचं हेच रोजचं जीणं. मग कधी कुणाला मदत लागली तर सगळे कसे हक्कानं म्हणायचे, "बिनघोरी बगा. रामाण्णा हाय की हातभार लावायला". मग कुणाचं खळं बडवणं असो नाहीतर रंभाच्या म्हशीचं दुखणं असो, कुंदीच्या सासरवाडीचं गाऱ्हाणं असो किंवा रखमा आजीची देवपुजा. रामाण्णा सगळं कसं जातीनं करायचा. परश्याच्या पोरीच्या, जनाच्या, लग्नात एकट्यानं सगळ्या वरातीची सोय बघीतली होती. कुणाला काही कमी पडू दिलं नाही. काय झक्कास व्यवस्था केली होती .. जणू काय त्याचीच पोरगी होती ती.

नाही म्हटलं तरी जना त्याला आबाच म्हणायची. गावातल्या शेंबड्यापोरासकट थोर म्हाताऱ्यांचा "रामाण्णा" जनाचा मात्र "आबा" होता. आणि त्याला ही ते आवडायचं. लहानपणापासनं आबा आला की जना खुललेली असायची, त्याच्याच भोवती फ़िरत रहायची. रामाण्णापण परश्याकडं निघाला की खिशात चने, गोळ्या किंवा एखादं बिस्कीट असं काहीबाही हमखास ठेवायचा. कधी विसरलं तर हिरमुसलेली जना त्याला पहावायची नाही. बऱ्याचदा तर परश्यानं हाकलल्या शिवाय ती त्याला सोडायचीच नाही. "जने, जा की बाहेर खेळ नायतर तुझ्या माईला काय मदत पायजे का बघ. च्या करायला सांग आन घेवून ये". जना गेल्या शिवाय परश्या आणि रामाण्णाला बोलायला भेटायचं नाही. पण जना गेली की एक विचीत्र पोकळपणा रामाण्णाला जाणावायचा. आणि मग अस्वस्थ होवून कधी कधी तोच म्हणायचा "अरं बसू दे की. उगाच का खवीस खातूस तीच्यावर".

रामाण्णाचं हे देवासारखं वागणं शांतेला मात्र पटायचं नाही. तीनं कितीतरी वेळा त्याला बोलून दाखवलं असेल "अवं असं रामावनी नाका ऱ्हावू. लोकं काय तुमी चांगले म्हणून न्हाई बोलवत तुमाला. उगं काम कराया फ़ुकट हात मिळत्यात म्हणून रामाण्णा रामाण्णा करत्यात." तीला वाटायचं आपला नवरा इतका थकून येतो, मग जरा शांत बसावं, आपल्याला जवळ घ्यावं, बोलावं, आणि बरच काही. नाही म्हटलं तरी तीला नवऱ्याशिवाय होतंच कोण. महामारीत माय बाप गेले. आणि मग मावस की चुलत की मावस-चुलत अशा कुठल्या मामानं सांभाळला तीला. वयात आली तशी गावतल्या पाटलामार्फ़त रामाण्णाला गाठला आणि दिली हवाली करून. लग्नानंतर कुठल्याश्या कारणावरून गावात उठलेल्या वादळात, तो होता नव्हता तेवढा मामापण गेला. आणि शांती सारं माहेर हरवून बसली. तेंव्हापासनं रामाण्णा हेच सर्वस्व होतं तीचं. लग्न करून आली तेंव्हा शांतीला पाहून कितीतरी जणांना "रामाण्णाचं हे मागल्या जन्माचं पुण्य आहे" असंच वाटलं. तसं म्हटलं तर रामाण्णा या जन्मात पण काही कमी ’पुण्य’ करत नव्हता. रखमा आजीनं तर शांतीला नजर लागू नये म्हणून गावाबाहेरच्या भैरवाची पुजा केली होती. पण भैरवाच्या मनात काहीतरी निराळच होतं.

एक दिवस रखमा आजी सोबत भैरवाच्या दर्शनाहून परतताना शांतीनं रामाण्णाला पाहीलं. गडबडीत कुठतरी निघालेल्या रामाण्णाला आवाज द्यायच्या आधीच तो घाम पुसंत नजरेआड झालेला. शांतीच्या मनात चलबिचल झाली. आणि त्या रात्री झोपताना शांतीनं खोलात जावून त्याला विचारायचा प्रयत्न केला. पण "सांगतो नंतर कधी तरी" म्हणत रामाण्णानं विषय टाळला होता. दिवस उलटले. सगळं कसं आपसुकच निवांत झालं. पण वरवर शांत वाटणाऱ्या शांतीच्या मनातून काही तो दिवस जाईना. तेंव्हा एक दिवस तीनं हटकून रामाण्णा जवळ तो विषय काढला, " अवं, एक इचारायचं व्हतं". "हं" म्हणत रामाण्णानं कूस बदलली. "तवा तुमी गरबडीत कुटं गेला व्हता हे सांगीतलं न्हाई कदी ... म्या म्हणते असं लपवायसारखं ....." पुढलं काही ऐकायच्या आधी रामाण्णा उठून पायात चपला घालून बाहेर पडला होता. त्याला तो विषयच मुळी नको होता. पण परिणामी शांतीला अधिकच उत्सुकता लागून राहीली. पण रामाण्णाला असं रागात आणायला तीला आवडायचं नाही. नाही म्हणायला, तीला तो एकटाच होता. तो गेला की सगळं घर तीला खायला उठायचं. म्हणून मग तीनं तो विषय मनातनं काढून टाकयचं ठरवलं.

पण नशीबाचा फ़ेरा कुणाला चुकलाय का? एक दिवस रानातून घरी परतताना शांतीनं रामाण्णाला परश्याच्या गोठ्याकडं जाताना पाहीलं. हातात कसली तरी पिशवी घेवून अगदी आनंदात तो निघाला होता. त्याला आवाज द्यावा म्हणून शांतीनं तोंड उघडलं, तर गोठ्याच्या दारात परश्याची बायली उभी होती. आत जाताना तीनं रामाण्णाचा हात धरलेला शांतीनं पाहीला. आणि आभाळ कोसळल्यासारखं ती झपक़्अन खाली बसली. जरा शुद्ध आली तेंव्हा पटापट परश्याच्या गोठ्याकडं गेली आणि गोठ्याच्या भिंतीला कान देवून ऐकू लागली. रामाण्णाचा एक एक शब्द तीच्या मनाला कापत होता. "करू कायतरी शांतीच. तू नगस उगच ईचार करू. म्या बगतो काय करायचं ते. तीला न्हाई कळनार काई. आजपस्तोर कधी कळलंय का? आणि ती न्हाई माज्यावर शंका धरायची. तू फ़कस्त परश्याला सांबाळ. चल. निघतो म्या. तेवडं कापड मातर आपल्या जनीला दे. इसरू नगस. माजी पोरगी हाय ती ... तीला कायबी कमी पडू देवू नगस". ऐकून शांतीला घेरी आली. काहीतरी पडल्याचा आवाज आला म्हणून परश्याची बायली आणि रामाण्णा मागे आले. बेशुद्धावस्थेतली शांती पाहून दोघांची शुद्द हरपली.

डोळ्यावरली सूज आवरत रामाण्णा गणाप्याकडं पहात होता. "मालक, हेला इथं टोपलीखाली ठिवतो. न्हाईतर जायचं पुना पळून". पण उघड्याडोळ्यानी गणप्याकडं बघणाऱ्या रामाण्णाला मात्र रात्रच सरत नव्हती. रात्रभर शांतीनं त्याला झोपू दिलं नव्हतं. "सोड मला मुडद्या. तुला असले चाळे कराया लाज न्हाई वाटली. म्या काय पाप केलं म्हणून ह्या अवदसेसंगट संसार मांडलास." आणि चिंचेखालच्या विहीरीत बुडताबुडता ती शाप देवून गेली ... "देव बघून घेईल तुला ... कधी सुखानं झोपू देनार नाय ... जगू देनार नाय .. जगू देनार नाय". सुजावलेले डोळ्यानं रामाण्णा कोंबडीकडं बघत होता आणि शांतीचा आक्रोश ऐकत होता.

मन वढाय वढाय ... हो ४ वर्षाचं सुद्धा

"Daddu, can spider man die?" एक अतीगंभीर प्रश्न अथर्वने विचारला. तुम्हा आम्हाला त्या प्रश्नाचं काही वाटणार नाही कदाचीत. पण त्या ४ वर्षाच्या मनाला ती कल्पना किती जखमी असेल याची कल्पना आपणाला करता येणार नाही. शेवटी काही झालं तरी स्पायडर मॅन त्याचा सुपर हिरो. well, "हे सगळं इथं मांडायचं कारण?" सांगतो. या साध्यासुध्या वाटणाऱ्या प्रश्नाचा आणि त्यानंतरच्या आमच्या संभाषणाचा समारोप अगदी अनपेक्षीत झाला.

मन, मग ते कितीही कोवळं का असेना, विचार करणं हे त्याचं काम. माशाला पोहायला किंवा वासराला दुध प्यायला शिकवायला लागत नाही. भुक लागली की खाणं आणि थकलं की जांभई देणं, दुखलं की रडणं आणि सुखलं की हसणं, हे जितकं नैसर्गीक अगदी तितकच नैसर्गीक म्हणजे मनाचं विचार करणं. मग त्याला वय किंवा कशाची अट नाही.

दिवसागणीक अथर्व वाढतोय. आणि वाढत्या वयाबरोबर आचार विचार वाढताहेत. रोज नवीन काहीतरी शिकणे आणि मग आचरणात आणणे हाच तो काय त्याचा एक्सपिरीअन्स. आणि या एक्सपिरीअन्सपायी तो कोण कोण प्रश्न विचारतो. मागच्याच ब्लॉगमधे मी त्याचे काही पराक्रम वर्णन केले. पण "त्यांना काय कळतं" या एका विचाराखाली आपण कितीतरी वेळा या बाल मनाच्या आशा, आकांक्षा, विचार आणि भावना दाबून टाकतो. पण अखेर जssराss विचार केला तर असं पटायला लागतं की त्या बाल मनात देखील अगदी तेच चालतं जे आपल्या so called जाणत्या मनात चालू असतं.

शेवटी भावना ती भावनाच. लहान पोरगा म्हणा किंवा एखादा जख्ख म्हातारा म्हणा. आणि मृत्यू सारखं सत्य अगदी प्रत्येकाला भयावहच वाटतं.

ऑगष्ट २४. मी, विजू आणि बाळराजे मंदिरात निघालो होतो. माझा ३२वा वाढदिवस, म्हटलं जरा देवापुढे डोकं टेकावं आणि पुढल्या आयुष्याची भीक मागावी. माझा वाढदिवस आहे हे कळाल्या पासून साहेबांनी कमीत कमी शंभरवेळा तरी मी किती म्हातारा झालो याची आठवण करून दिली असेल मला. असॊ. तर मी गाडी चालवत चालवत विजूशी कसल्यातरी विषयावर बोलत होतो. आणि अथर्व आपल्या कार सीट मधून दोन बोटे वाकडी करून माझ्याअंगावर स्पायडर-वेब टाकत होत. आणि मधेच "excuse me
daddu, can spider man die? Pranav says he does and I say no." बहुतेक प्रणव सोबत कसली तरी पैज लागली असेल. आता प्रणव पडला ६ वर्षाचा, म्हणजे २ उन्हाळे जास्ती पाहिलेले, पब्लिकस्कूल मधे जाणारा आणि अमेरिकेत राहिल्यानं स्वतंत्र विचार करायची सवय. म्हणून तो अगदी ठाम होता "Yes, Spider man dies". कधी, कसा, का, कुठे, केंव्हा .. कशाचा पत्ता नाही ... पण "yes, he dies" हे नक्की. आणि ते सारं अचानक आठवून अथर्वचा मला हा प्रश्न. मी थोडा विचार करून म्हटलं "हो". ४ वर्षाचा म्हटल्यावर त्याला आयुष्याचं सत्य सांगाणं हा माझा बापधर्म! पण म्हटल आपल्या पोराचा सुपर हिरो. उगीच हो म्हणून त्याला एक "common man" कशाला बनवा. म्हणून थोडं स्पष्टीकरण देत म्हणालो,
"You know. He saves lots of people and slowly he gets tired and grows old. When things get old, they become weak. Like you see that tree, it is growing big. And slowly it will grow old and weak and then it will die." म्हटलं पिल्ल्याला लक्षात आलं असेल मला काय म्हणायचंय. पण त्या नंतर जे झालं, देवा शपथ सांगतो, थरथरायला झालं.

माझ्या उत्तरावर "ओह" अशी प्रतिक्रीया देवून तो परत त्याच्या virtual web सोबत खेळता झाला. आणि परत एकदा उचकी लागल्यागत एकदम बोलला. "Daddu, so you are also growing old ... so you will also .." आणि पुढले शब्द त्याला उच्चारावेसेच नाही वाटले. "so you will also .... आवंढा .... I don't want to say it" असं म्हणून शांत झाला. मग कसलं वेब नाही की प्रश्न नाही. बापावीना आयुष्य काय असेल हे त्याला कदाचीत पहावलं नसेल. पोरका पोरगा म्हणून पुढे जे काही असेल ते कदाचीत त्याला जाणवलं असेल आणि नकोसं झालं असेल. पण एक मात्र खरं. त्याच्या विचारशक्तीकडं बघून मला जो कौतुकास्पद अभिमान वाटला तो इथं प्रकट करणं शक्य नाही. गळा दाटून आला आणि म्हटलं, एव्हाना मी "आय लव्ह यू" म्हटलं की "आय डोन्ट लव्ह यू, आय ओन्ली लव्ह ममा" म्हणत हसणारं चिमुरडं हे, इतका विचार करायला लागलं. मग हळूच गाडी बाजूला घेतली आणि त्याला म्हणालो, "बेटा, don't worry. I am not going to go anywhere. Mr God loves you a lot and he will take care of you."

मंदिरात पोचलो. आणि मग स्वतःसाठी काही मागायचं भानच कुणाला होतं. डोळे मिटले आणि त्या दगडाला म्हणालो, "बाबा रे, माझ्या सगळ्या इच्छा सोड. पण याच्या पूर्ण कर."

शेवटी मागल्या ब्लॉगच्या कमेंटमधे संवेदने म्हटल्यासारख "ही पोरं कधी कशी प्राण गळ्याशी आणतील हे सांगता येत नाही" किंवा "कधी प्राण कंठाशी आणतील" असं म्हणू का मी. तसं गळ्याशी काय किंवा कंठाशी काय, अर्थ एकच, पण बहुतेक भावना थोडीशी वेगळी. नाहीका!!